ड्रॅगन फ्रूट हे उष्णकटिबंधीय फळ आहे जे अलिकडच्या वर्षांत खूप लोकप्रिय झाले आहे. ड्रॅगन फ्रूटची चव, औषधी मूल्य आणि फळांची बाजारपेठेत मागणी यामुळे अनेक शेतकरी ड्रॅगन फ्रूटची मोठ्या प्रमाणावर लागवड करतात. शहरी भागातील ज्यांना पुरेशी जागा नाही, ते छतावर शेती करू शकतात. उदाहरणार्थ, 30×40 चौरस फुटात बांधलेले घर टेरेसवर 30 रोपे वाढवू शकते. दोन वर्षात, एखादी व्यक्ती ड्रॅगन फ्रूट फार्मिंगमधून वर्षाला 30,00,000 रुपयांपर्यंत उत्पादन करू शकते.
ड्रॅगन फ्रूट फार्मिंग प्रक्रियेसाठी, शेतकऱ्यांना ड्रॅगन फ्रूट शेतीशी संबंधित सर्व प्रक्रिया माहित असणे आवश्यक आहे जे भारतीय ड्रॅगन फळांपासून पैसे कमवू इच्छिणाऱ्यांसाठी प्रामाणिकपणे विश्वासार्ह आहेत. अशी ड्रॅगन फ्रूटची रोपे भारतीय बाजारपेठेत विक्रीसाठी उपलब्ध आहेत.
ड्रॅगन फ्रूट पिकवण्याच्या पद्धत आणि प्रक्रिया
ड्रॅगन फ्रूट प्लांट ही एक चढणारी, मोठी निवडुंग ड्रॅगन फ्रूट वनस्पती आहे जी उंच, रसाळ फांद्यांसारखी वाढते, जाड होते आणि चमकदार लाल किंवा पिवळी फळे देखील देते. ड्रॅगन फ्रूट प्लांटचे फळ (ज्याला ड्रॅगन फ्रूट, पपई, स्ट्रॉबेरी पिअर पिटाहया किंवा कॅक्टस फ्रूट म्हणतात) दाट, रसाळ आणि गोड-उत्तम आहे.
ड्रॅगन फ्रूट फ्लॉवर जगातील काही सर्वात मोठी फुले देखील तयार करतात, ज्यांना "नाईट-ब्लूमिंग सेरियस" म्हणून संबोधले जाते, जे केवळ एका रात्रीसाठी सुंदर पांढर्या फुलांच्या रूपात फुलतात. आणि एक अद्वितीय उष्णकटिबंधीय सह हवा देतात.
ड्रॅगन फ्रूट फार्मिंग करणाचे तंत्रज्ञान आणि प्रक्रिया
1. भारतातील ड्रॅगन फ्रूटसाठी हवामानाची आवश्यकता
या पिकांचे मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे ते कमाल तापमानात वाढू शकतात. ड्रॅगन खराब मातीत चांगले वाढतात परंतु वाढीसाठी 40-60 सेंटीमीटर पाऊस असलेल्या उष्णकटिबंधीय हवामानासाठी सर्वात अनुकूल असतात. ड्रॅगन फ्रूट पिकांसाठी 20°C ते 30°C दरम्यानचे तापमान सर्वोत्तम मानले जाते. जर तुमचे बाहेरचे हवामान ड्रॅगन फ्रूटसाठी खूप थंड किंवा खूप गरम असेल, तर तुम्ही ड्रॅगन फ्रूटची भांडी यशस्वीरीत्या वाढवू शकता.
ड्रॅगन फ्रूट हे कॅक्टस कुटुंबात असले तरी ते वाळवंटात दिसणार्या कॅक्टीसारखे नाही. ड्रॅगन फ्रूट हे मध्य अमेरिका आणि दक्षिण अमेरिकेतील उपोष्णकटिबंधीय कॅक्टस आहे, याचा अर्थ ते सौम्य, दमट वातावरणात वाढतात.
2. बियाण्यांमधून ड्रॅगन फ्रूट प्लांट कसे वाढवायचे?
ड्रॅगन फ्रूट फार्मिंग हा तुमचा ड्रॅगन फ्रूट कॅक्टस वाढवण्याचा एक सोपा मार्ग आहे. तथापि, हे लक्षात ठेवा की जर तुम्ही बियाण्यांपासून ड्रॅगन फळाची रोपे उगवली तर फळे येण्यासाठी अनेक वर्षे (कधीकधी पाच पर्यंत) लागू शकतात.
मातीचा पलंग तयार करा:- ड्रॅगन फ्रूट झाडाला पूर्ण सूर्य लागतो. त्यामुळे ती वनस्पती तुमच्या बागेतील सनी क्षेत्र किंवा सनी खिडकी निवडते जिथे दिवसातून किमान सहा तास सूर्यप्रकाश मिळतो. मातीसाठी, चांगला निचरा होणारी माती निवडा. ड्रॅगन फळ "ओले पाय" किंवा सतत ओल्या मुळांना संवेदनशील असते आणि ते सेंद्रिय पदार्थाने समृद्ध असते. कॅक्टसची माती वापरू नका - उष्णकटिबंधीय वनस्पती म्हणून, ड्रॅगन फळ इतर कॅक्टसपेक्षा जास्त पाणी पसंत करतात आणि त्यांना काहीतरी हवे असते ज्यामुळे ओलावा थोडा चांगला टिकेल.
बिया तयार करा:- एक पिकलेले ड्रॅगन फळ अर्धे कापून काळ्या बिया काढून टाका. फळांचा लगदा आणि बियांचा लगदा धुवा आणि बिया ओलसर कागदाच्या टॉवेलवर किमान बारा तास ठेवा.
बियाणे लावा:- मातीच्या पृष्ठभागावर ड्रॅगन फ्रूट बियाणे शिंपडा आणि मातीच्या पातळ थराने झाकून टाका. जर ते फक्त बिया झाकत असेल तर ते ठीक आहे - त्यांना खोलवर पेरण्याची गरज नाही.
पाणी:- बहुतेक मातीचा पलंग सतत, समान रीतीने ओलसर ठेवतो. तुमची माती सुकत नाही तर बिया अंकुर येईपर्यंत ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी मातीचा पलंग प्लास्टिकच्या आवरणाने झाकून ठेवा.
पातळ आणि प्रत्यारोपण:- तुमच्या ड्रॅगन फ्रूटच्या कोंबांची वाढ होत असताना, प्रत्येक नवीन रोपाला खोली देण्यासाठी त्यांना पातळ करा. जर तुम्ही ते घरामध्ये वाढवत असाल तर त्यांना मोठ्या भांडीमध्ये प्रत्यारोपण करा. परिपक्व ड्रॅगन फळांना इष्टतम आरोग्यासाठी अखेरीस वीस-गॅलन पॉट (किमान वीस इंच रुंद) आवश्यक असेल.
3. भारतात ड्रॅगन फ्रूट लागवडीसाठी कटिंग्ज कसे लावायचे?
कटिंग कट अप करा:- ड्रॅगन फ्रूट कटिंग्जचे तीन ते पाच तुकडे करा. यापैकी प्रत्येक तुकडा नवीन ड्रॅगन फ्रूट प्लांटमध्ये प्रसारित करू शकतो. प्रत्येक कटिंगसाठी तुम्ही "वर" दिशेचा मागोवा ठेवत असल्याची खात्री करा - जेव्हा तुम्ही त्यांची लागवड करता तेव्हा त्यांना योग्यरित्या विकसित होण्यासाठी तुम्हाला ते सरळ लावावे लागतील.
कलमांची लागवड करा:- प्रत्येक कटिंगचा पाया जमिनीच्या एक किंवा दोन इंच खाली ठेवून आणि त्याच्या सभोवतालची माती सुरक्षित आणि सरळ ठेवण्यासाठी दाबून लावा. मूळ फांद्या ज्या दिशेने वाढत होत्या त्याच दिशेने तुम्ही कलमे लावल्याची खात्री करा - मूळ ड्रॅगन फ्रूट प्लांटच्या पायथ्याशी सर्वात जवळचा शेवट हा मातीत लावलेला टोक आणि मूळ फांदीच्या टोकाच्या अगदी जवळ असावा.
4. ड्रॅगन फ्रूट प्लांटची काळजी कशी घ्यावी?
छाटणी:- तुमची झाडे रोगमुक्त ठेवण्यासाठी आणि त्याच्या समर्थन प्रणालीवर योग्यरित्या वाढण्यासाठी, कोणत्याही मृत, मरणा-या, रोगग्रस्त किंवा जास्त गर्दी असलेल्या फांद्यांची छाटणी करा.
सुपिकता:- ड्रॅगन फ्रूट सीझनमध्ये, तुमच्या ड्रॅगन फ्रूट प्लांटला आवश्यक पोषक तत्वे देण्यासाठी महिन्यातून एकदा खत द्या.
परागकण:- ड्रॅगन वनस्पती फळे देण्यास मदत करण्यासाठी पतंग आणि वटवाघुळ यांसारख्या निशाचर परागकणांवर अवलंबून असतात. जर तुम्ही घरामध्ये घरातील वनस्पती म्हणून वाढवत असाल, तर तुम्हाला फुलांवर हाताने परागकण करणे आवश्यक आहे: परागकण गोळा करण्यासाठी फुलांच्या मध्यभागी एक स्वच्छ कापसाचा तुकडा किंवा पेंटब्रश चालवा, नंतर फुलातील परागकण उडवा. . ड्रॅगन फ्रूटच्या काही जाती स्व-परागकण करतात तर काहींना दुसऱ्या वनस्पतीला क्रॉस-परागीकरण आवश्यक असते - तुमच्याकडे कोणते प्रकार आहेत आणि तुम्हाला फळ देण्यासाठी एकापेक्षा जास्त रोपांची गरज आहे का ते पहा.
तापमानात ठेवा:- ड्रॅगन फ्रूटची झाडे थंड किंवा उष्ण हवामानात कडक होत नाहीत, म्हणून तुम्ही तुमची रोप 32 ते 90 डिग्री फॅरेनहाइट दरम्यान ठेवल्याची खात्री करा - सुमारे 70 डिग्री बरोबर आहे. जर तुमचा भाग उन्हाळ्याच्या महिन्यांत गरम असेल परंतु हिवाळ्याच्या महिन्यांत खूप थंड असेल तर, जेव्हा हवामान थंड होते तेव्हा ते उबदार ठेवण्यासाठी तुमचे रोप घरामध्ये आणा.
5. ड्रॅगन फ्रूट कसे काढायचे?
लागवडीच्या पूर्ण प्रक्रियेनंतर आता ड्रॅगन फ्रूट काढण्याची वेळ आली आहे. तर, आमच्यासोबत रहा आणि काढणी संदर्भात ड्रॅगन फ्रूट शेतीची संपूर्ण माहिती मिळवा.
एकदा तुमच्या ड्रॅगन फ्रूट ट्रीला फळे येण्यास सुरुवात झाली की, कापणी करणे सोपे होते. चमकदार रंगाची फळे पहा ज्यांचे "पंख" (फळाच्या बाहेरील त्वचेचे फ्लॅप) कोमेजायला लागले आहेत. फळे हळूवारपणे उलटा - जर ते पिकलेले असेल तर ते सहजपणे देठातून बाहेर पडेल. फळ स्वतःच देठातून बाहेर पडण्याची वाट पाहू नका.
ड्रॅगन फ्रूटचे विविध प्रकार
हायलोसेरियस वंशातील ड्रॅगन फळाच्या तीन प्रजाती आणि सेलेनिसेरियस वंशातील एक प्रजाती आपल्याला आढळू शकते. Hylocereus Guatemalensis, Hylocereus Polyrhizus, Hylocereus Undatus आणि या तीन जातींचे संकर जगभरात व्यावसायिकरित्या घेतले जातात.
ड्रॅगन फ्रूटचे विविध प्रकार भारतात उपलब्ध आहेत. खाली आम्ही ड्रॅगन फळांचे प्रकार वर्णन केले आहेत:-
1. लाल ड्रॅगन फळे
लाल ड्रॅगन फळ सडपातळ, उंच, रेंगाळणाऱ्या कॅक्टसवर वाढते जे अनेकदा कुंपणावर, झाडांवर किंवा भिंतींवर वाढतात. बाहेरून, लाल ड्रॅगन फळे पांढर्या-मांसाच्या जातींसारखीच दिसतात. चमकदार रंगाच्या आयताकृती फळांची लांबी सुमारे 10 सेमी असते आणि त्यांचे वजन एक पौंड असू शकते. त्यांची गुलाबी ते किरमिजी रंगाची त्वचा असते ज्यामध्ये रसाळ, मांसल स्केल आच्छादित दिसतात. त्वचेची सरासरी जाडी फक्त 3 मिलीमीटर असते, त्यामुळे मांस आणि साल यांचे प्रमाण जास्त असते. परिणामी, लाल ड्रॅगन फळांना पांढर्यापेक्षा जास्त प्रमाणात अँटिऑक्सिडंट्सचा फायदा होतो.
2. हिरवे ड्रॅगन फळ
ब्रूनी ग्रीन ड्रॅगन फ्रूटने उत्पादित केलेली ड्रॅगन फळे हिरवी असतात. हिरव्या टिपा खाण्यायोग्य आणि गोड आहेत, पांढर्या, चवदार मांसासह. ब्रूनी ग्रीन ही आश्चर्यकारकपणे उच्च उत्पन्न देणारी, स्व-परागकण करणारी विविधता आहे, ज्याचा आकार लहान आहे ज्याचे वजन सरासरी 0.3 - 0.7 पौंड आहे.
3. पांढरा ड्रॅगन फळ
हे ड्रॅगन फळ मध्य अमेरिका, आग्नेय आशिया, मेक्सिको, ऑस्ट्रेलिया येथे लागवड केलेले उष्णकटिबंधीय फळ आहे. त्वचा मऊ आणि तराजूसह गुलाबी असते, तर मांस लहान, काळ्या खाद्य बियाांसह पांढरे असते. किवी आणि नाशपातीच्या फळांमध्ये एक सौम्य गोड चव आणि पोत आहे.
4. पिवळी ड्रॅगन फळे
पिवळे ड्रॅगन फळ आकाराने लांबलचक आणि सामान्य लाल जातींपेक्षा आकाराने किंचित लहान असते. फळे सुमारे 10 सेमी लांब आणि 7 सेमी रुंद असतात. त्यांचा आकार हवामानाच्या परिस्थितीवर अवलंबून असतो आणि ते सहसा तीन वेगवेगळ्या आकाराच्या गटांमध्ये वर्गीकृत केले जातात. पिवळ्या ड्रॅगन फळाची झाडे इक्वाडोर आणि कोलंबियामध्ये देखील वाढतात.
5.गुलाबी ड्रॅगन फळ
गुलाबी ड्रॅगन फ्रूटचे फायदे केवळ गोड नाहीत तर ते कॅलरीजमध्ये कमी आणि अँटिऑक्सिडंट्समध्ये समृद्ध आहे. वर्ल्ड जर्नल ऑफ फार्मसी अँड फार्मास्युटिकल सायन्सेसमध्ये प्रकाशित झालेल्या गोषवारानुसार, ड्रॅगन फ्रूटचा एक उत्तम आरोग्य लाभ म्हणजे संधिवात आणि गाउट सारख्या दाहक रोगांपासून बचाव करण्याची क्षमता.
6. ब्लू ड्रॅगन फ्रूट
भारतातील ब्लू ड्रॅगन फ्रूट प्लांटची कापणी चंद्र कॅलेंडरच्या एप्रिल ते ऑक्टोबरच्या अखेरीस केली जाते. निळ्या ड्रॅगन फळाची काढणी. आम्ही निळ्या ड्रॅगन फळाची विक्री करण्यापूर्वी लाल देहाचे वर्गीकरण करत आहोत. याचे कारण असे आहे की लाल मांसासह निळ्या ड्रॅगन फळामध्ये भरपूर जीवनसत्त्वे आणि पोषण असते.
7. जांभळा ड्रॅगन फळ
जांभळा ड्रॅगन फळ हे जगातील सर्वात सुंदर आणि स्वादिष्ट फळांपैकी एक आहे. चमकदार जांभळ्या मांसासह, जे अद्याप पश्चिमेत फारसे ज्ञात नाही, ते तुम्हाला मोहित करेल. ड्रॅगन फळाचे मांस पांढरे (गुलाबी किंवा पिवळ्या त्वचेसह) ते लहान काळ्या बियाांसह गरम गुलाबी किंवा गडद लाल रंगात बदलू शकते. चव देहाच्या रंगाशी संबंधित आहे. पांढर्या ड्रॅगन फळाची चव सहसा सौम्य असते, तर गडद, लाल मांस गोड आणि रसाळ असू शकते
ड्रॅगन फ्रुटचे माणसासाठी फायदे
ड्रॅगन फ्रूटला "पिताहया" असेही म्हणतात. हा ड्रॅगन एक उष्णकटिबंधीय फळ आहे जो त्याच्या दोलायमान लाल त्वचेसाठी आणि गोड, बिया-स्पेक्ड लगदासाठी ओळखला जातो. सुशिक्षित लोक त्यासाठी प्रसिद्ध आहेत. आजकाल ही फळ.
ड्रॅगन फ्रूटमधील व्हिटॅमिन सी तुमच्या शरीरात लोह घेण्यास आणि वापरण्यास मदत करते. ड्रॅगन फ्रूटची चव किवी आणि नाशपातीमधील गोड लहान क्रॉससारखी असते.
यासह, ड्रॅगन फळ त्वचेला चमकण्यासाठी वापरते, उन्हात जळलेल्या त्वचेला शांत करण्यास मदत करते आणि फ्री रॅडिकल्सचे नुकसान टाळू शकते; त्वचेसाठी ड्रॅगन फ्रूटचे हे फायदे आहेत.
हे आहेत ड्रॅगन फ्रुटचे पोषण :-
कॅलरीज: 60
प्रथिने: 1.2 ग्रॅम
चरबी: 0 ग्रॅम
कर्बोदकांमधे: 13 ग्रॅम
फायबर: 3 ग्रॅम
व्हिटॅमिन सी: RDI च्या 3%
लोह: RDI च्या 4%
मॅग्नेशियम: RDI च्या 10%
महाराष्ट्रात ड्रॅगन फ्रूट ची शेती आणि आणि उत्पन्न
तडसर गावातील आनंदराव पवार आणि सांगली जिल्ह्यातील वांगी गावातील राजाराम देशमुख हे भारतातून निर्यात केलेले गुलाबी-पांढऱ्या जातीचे (गुलाबी त्वचा आणि पांढरे मांस) ड्रॅगन फळे मिळवणारे पहिले शेतकरी ठरले आहेत.
विदेशी 'कमलम' फळांची प्रत्येकी ५० किलो वजनाची बॅच दुबईला निर्यात करण्यात आली आहे.
सांगली जिल्ह्यातील दुष्काळी भागात अवघ्या दीडशे एकर लागवडीखाली असलेल्या ड्रॅगन फ्रूटच्या निर्यातीमुळे शेतकऱ्यांच्या आशा पल्लवित झाल्या आहेत.
कृषी अधिकाऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार जिल्ह्यातील रखरखीत भागात द्राक्षाच्या लागवडीऐवजी फळांची लागवड होत आहे.
कडेगाव तहसीलच्या डोंगराळ भागात निवडुंग प्रजातीचे पीक घेण्याचे धाडस करणारे आनंदराव पवार वय 78 वर्षे पहिले होते.
तडसर हे समुद्रसपाटीपासून सुमारे 500 मीटर उंचीवर आहे. पवार यांनी सहा वर्षांपूर्वी ड्रॅगन फ्रूटची लागवड सुरू केली.
"मी उसाच्या जागी ड्रॅगन फ्रूट घेतले. आमचा प्रदेश उंचावर आहे. सहा वर्षांपूर्वी मी साताऱ्यातील कोरडवाहू भागातील एका शेतकऱ्याकडून ड्रॅगन फ्रूटच्या लागवडीची माहिती घेतली," पवार म्हणाले.
ते पुढे म्हणाले की, ऊस आणि द्राक्षांच्या तुलनेत पिकाला कमी पाणी लागते.
मी सेंद्रिय खतांचा वापर करण्याचे सुनिश्चित केले. 300 ग्रॅमपेक्षा जास्त वजनाची फळे दुबईला निर्यात करण्यासाठी निवडण्यात आली. सेंद्रिय शेतीच्या पद्धतींमुळे आम्हाला वजन आणि चव मिळण्यास मदत झाली,” तो म्हणाला.
पवार यांच्यापासून प्रेरणा घेऊन शेजारच्या गावातील आणखी एक वृद्ध शेतकरी राजाराम देशमुख यांनी ड्रॅगन फ्रूट शेती करण्याचा निर्णय घेतला.
देशमुख यांच्याकडे ड्रॅगन फ्रूट लागवडीखाली दीड एकर आहे आणि पुढील वर्षी ते 5 एकरपर्यंत वाढवण्याची योजना आहे.
सांगली जिल्ह्याचे कृषी अधीक्षक बसवराज मास्तोळी म्हणाले, "गेल्या काही वर्षांत कोरडवाहू भागात ड्रॅगन फ्रूटची लागवड वाढत आहे. आटपाडी, जठ आणि आता कडेगाव या भागात त्याची लागवड केली जात आहे. अनेकजण उसापेक्षा जास्त पिकाला प्राधान्य देत आहेत. ज्यात पाणी जास्त आहे आणि द्राक्षे जे भांडवल सघन आहेत. तसेच हे पीक शेतकऱ्यांसाठी फायदेशीर ठरत आहे जे पूर्वी नगदी पिके आहेत.
ड्रॅगन फळाचे तीन मुख्य प्रकार आहेत - गुलाबी त्वचेसह पांढरे मांस, गुलाबी त्वचेसह लाल मांस आणि पिवळ्या त्वचेसह पांढरे मांस.
फळामध्ये फायबर, जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि अँटिऑक्सिडंट असतात. हे ऑक्सिडेटिव्ह तणावामुळे झालेल्या पेशींचे नुकसान दुरुस्त करण्यात आणि जळजळ कमी करण्यात आणि पाचन तंत्र सुधारण्यात मदत करू शकते.
फळाला काटेरी व कमळाच्या पाकळ्या असतात, म्हणून त्याला कमलम् असे संबोधले जाते.
भारतात गेल्या काही वर्षांपासून उत्पादक मोठ्या प्रमाणावर फळांची लागवड करत आहेत. कमी पाणी आणि खडकाळ माती असलेल्या भागातील शेतकऱ्यांसाठी हे उत्पन्नाचे चांगले साधन बनले आहे. महाराष्ट्रात नगर, सोलापूर, सातारा भागातील शेतकरी परदेशातील मातीतून ड्रॅगन फ्रूटची लागवड करत असल्याने फळांना मागणी जास्त आहे आणि भावही योग्य आहे.
महाराष्ट्रातील ड्रॅगन फ्रूट चे मार्केट आणि होणारी कमाई
एकट्या पुण्यातील मार्केट यार्डातील फळबाजारात दररोज ५ ते १० टन ड्रॅगन फ्रूटची आवक होते आणि ते १०० ते १५० रुपये दराने विकले जातात. 30 आणि रु. 150, ग्रेडवर अवलंबून. येत्या काही दिवसांत ड्रॅगन फ्रूटची आवक आणखी वाढणार असून, त्यानंतर भाव वाढणार आहेत. पुण्याच्या मार्केट यार्डातील फळ व्यापारी पांडुरंग सुपेकर म्हणाले, “ड्रॅगन फळाला आकर्षक आकार आणि रंग असतो. एका फळाचे वजन साधारणपणे १०० ते ६०० ग्रॅम असते.” आणि महणून याची मागणी दिवसेंदिवस वाढत आहे महाराष्ट्रात मोठ्या संख्येने शेतकरी आता ड्रॅगन फ्रूट ची शेती करायला सुरवात केली आहे.
ड्रॅगन फ्रूट शेतीतून वर्षाला कमवू शकता 30 लाख रुपये
भारतामधे ड्रॅगन फ्रूट ची शेती करून तुम्ही वर्षाला 20 ते 30 लाख रुपये कमाई करू शकता कारण ड्रॅगन फ्रूट याची किंमत 150 रुपये किलोग्रॅम असून हे फळ कमी असल्याने याला विदेशातही खूप मागणी आहे आणि तुम्ही आला विदेशातही निर्यात करून सुद्धा चांगली कमाई करू शकतात महाराष्ट्रामध्ये गेल्या 2 ते 3 वर्षसामध्ये शेतकऱ्यांनी 2 ते 3 एकड शेती मधून 30 लाखरुपयांपर्यंत उत्पन्न काढले आहे.






0 टिप्पण्या